चर्चित पाकिस्तानी गजल गायक मेहन्दी हसनको निधन

मेहन्दी हसन

      चर्चित पाकिस्तानी गजल गायक मेहन्दी हसनको ८४ वर्षको उमेरमा  पाकिस्तानको एक निजि अस्पतालमा निधन भएको छ । करिब १२ बर्षदेखी दमलगायत बिभिन्न रोगबाट पिडित उहाको बुधबार मध्यान्ह उपचारका क्रमाम निधन भएको हो । गजललाई बिश्वस्तरमा चिनाउन उल्लेखनीय भुमिका निर्वाह गर्नुभएका हसनलाई किङ्ग अफ गजल नामले पनि चिन्नेगरिन्छ । ४० को दशकको सूरुको बर्ष एक साता लामो सागितिक कार्यक्रमका लागि काठमान्डौ आउनु भएका हसनले गीतकार चादनी शाहका ६ ओटा गितलाई उर्दुमा रुपान्तरण गर्दै स्वर दिनुभएको छ ।
     मेहन्दी हसन थुप्रैका प्रेरणका श्रोत थिए । चर्चित भारतिय गायीका लताले उनीसंग गीत गाउन नपाएकोमा दुखः ब्यक्त गर्नु भएको छ । हिन्दुस्तान टाईम्ससंग छोटो अन्र्तवार्तामा हसनको स्वास्थ्य ठिक छदैं उनीसंग गित गाउने रहर भएपनि पुरा नभएको बताइन् ।

महान् वाणी _ पुस्तक समिक्षा

"प्रदिप पराजुली"

      “ तिमी आफ्नो जीवनलाई सफल बनाउन चाहन्छौं भने सर्वप्रथम खराब सोचलाई त्याग, पुरानो सोचलाई त्याग, भित्र्याउ नयाँ सोच, नयाँ दृष्टिकोणलाई आफूभित्र । ”

        *  स्वेट मार्डेन *

      यो भनाई राम प्रसाद खरेलद्वारा संकलन तथा सम्पादन गरिएको पुस्तक महान् वाणीमा समेटिएको पहिलो भनाई हो । वास्तवमै हरेक मान्छे सफल हुन आँफूभित्र भएको खराब र पूरानो सोचलाई त्याग्न आवश्यक छ भने नयाँ तथा राम्रो सोच आफूभित्र भित्र्याउनु पर्छ । यस भनाईलाई पूस्तकका संकलक तथा सम्पादकले लागु गरेको देखिन्छ, यो पुस्तक महान् वाणी तयार गरि प्रकाशन गरेर् । किनभने हामीले धेरै पुस्तकको अध्ययन गरेका हुन्छौं । धेरै पत्रपत्रिकाको अध्ययन गरेका हुन्छौं । र पनि ती कुरालाई आफू भित्र मात्रै सिमित गछौं । रामप्रसादले धेरै अध्ययनशिल व्यक्ति भन्दा फरक के गरेभने आफूले अध्ययन गर्ने क्रममा महत्वपूर्ण लागेका कुराहरुलाई टिपोट गर्दै राखे र अन्त्यमा त्यसलाई एउटा अर्को छुट्टै पुस्तकको स्वरुप दिए ।

तिहार विशेष जानकारी (दीपावली)

तिहार दशैंको पन्ध्र दिनपछि आउने सबैभन्दा ठूला पर्वहरुमा एउटा हो । यो पर्व कार्त्तिक कृष्ण पक्ष त्रयोदशीका दिन काग तिहारको नामले शुरु भएर कार्त्तिक शुक्ल पक्षको द्वितीया तिथिको भाइटीकासम्म (पाँच दिन) मनाइन्छ। हिन्दू धर्मावलम्वीले दीपावली (दिवाली)को रुपमा यस पर्वलाई धूमधाम सित मनाउँछन् । यसलाई दीपावली नामले पनि जानिन्छ।

पाँच दिनसम्म मनाईने तिहारको सम्बन्धमा हिन्दू धर्मशास्त्रका पौराणिक कथाहरु छन्:

सूर्यका छोरा यमराजले आफ्नी बहिनी यमुनाको निम्तो स्वीकार गरी बहिनीका घरमा गई रमाइलो मनाएको हुँदा यी पाँच दिनलाई यमपञ्चक मानिएको कुरा हिन्दू शास्त्रमा उल्लेख गरिएको छ । यसरी रहँदा-बस्दा यमुनाको व्यवहारले निकै प्रसन्न भई यमराजले बहिनी यमुनालाई "जे मन लाग्छ वर माग" भन्दा यमुनाले "हरेक वर्ष आजकै दिन मलाई भेट्न आउनुपर्ने, साथै दिदी-भाइ दाजु-बहिनीको प्रेम सदा अटल रहोस् र दाजु भाइको आयू, कीर्ति सदा वृद्धि होस्" भन्ने वरदान मागिन्।

स्वर्ण जन्मोत्सवमा साहित्यकार विकल्प सम्मानित

पोखरा, असोज १२÷रुपिन्द्र प्रभावी “कटु”  
      साहित्यकार इन्द्रकुमार बिकल्पलाई उहाँको स्वर्ण जन्मोत्सवको अवसर पारेर सम्मान गरिएको छ ।  पर्वत साहित्य संगमले साहित्यको क्षेत्रमा निरन्तर लाग्ने मोफसलको प्रतिभाको रुपमा  बिकल्पको स्वर्ण जन्मोत्सबको अबसर पारेर सम्मान गरिएको हो ।
बिकल्पलाई प्राज्ञ सरुभक्तले सम्मान पत्र प्रदान गर्नुभयो । कार्यक्रममा बोल्दै प्राज्ञ सरुभक्तले मोफसलमा रहेर साहित्यकर्ममा लाग्नु निकै चुनौतीपूर्ण काम भएको बताउनुभयो । उहाँले नेपाली भाषा साहित्यको बिकासका लागि पर्वत जिल्लामा रहेका साहित्यिक प्रतिभाहरुको ठूलो योगदान गरेको चर्चा गर्दै इन्द्रकुमार बिकल्पको साहित्यिक यात्राका बारेमा प्रकाश  पार्नुभएको थियो ।
      कार्यक्रममा पृथ्बीनारायण क्याम्पसका प्राध्यापक कृष्ण शर्मा पौडेल, साहित्यकार तथा पर्वतका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी तुलसी पौडेल, कृष्णागण्डकी सामुदायिक अध्ययन केन्द्रका अध्यक्ष लोकनाथ आचार्य, गुप्तेश्वर बहुउद्देश्यीय पुस्तकालयका अध्यक्ष शान्तिनारायण श्रेष्ठ, धौलागिरी बहुमुखी क्याम्पसका सह प्रध्यापक षडानन्द पौडेल, नारायण उच्चमाबिका प्राचार्य बसन्तबहादुर सिके लगायतले बिकल्पको साहित्यीक योगदानको चर्चा गर्नुभएको थियो ।

निराशापनभित्र ‘आस’ले जन्माएको आसा

‘.....भोको पेट हुँदैमा कसैले आस मार्नु हुँदैन । जिउने आसले परिश्रम र  संघर्ष गर्न प्रेरणा दिन्छ, आत्मविश्वास बढाउँछ ।......’ प्रदिप मान तुलाचनद्वारा लिखित ‘आस’ उपन्यास दुर्गम, गरीब र बिपन्न परिवारमा जन्मेर  सफलताको चुचुरो चुम्ने अधिकांशका लागि आप्mनै जीवनचिन्तनमा आधारित उपन्यास हो । मुस्ताङको टुकुचेदेखि, नेपालको सहरी क्षेत्र र भारत हुँदै  अमेरिकासम्म र पुनः अमेरिकाबाट उच्च शिक्षाको पढाई पश्चात नेपालमा नै फर्किएको ‘अमर’ पात्रको जीवनमा उपन्यास घुमेको छ । 

आफ्नो जन्मभूमि र जीवनलाई अगाडि बढाउँदै गर्दा कायम गरिएको सामाजिक सम्बन्धलाई नायक पात्र ‘अमर’ले सधै–सधै स्मरण गर्नु र प्रसङ्गहरु आइरहनुले देशप्रेम र मातृभूमिप्रतिको श्रदालाई उचो राखेको देखिन्छ । समस्या, अभाव र दुःखको जीवन गुर्जान कति पीडादायी हुन्छ भन्ने कुरा....छ्याप–छ्याप्ती भेटिन्छ र कतिपय ठाउँमा व्यक्त गरिएका वाक्यहरुले भावुक बनाउँछ पनि । ‘.....भात खान नपाउनुको कारण घरमा बाउ नभएर होला ।

यस वर्षको ईमेज अवार्ड रामकृष्ण ढकाल र निशा देशारलाई

काठमाडौं, ७ असोज । यस वर्षको ईमेज अवार्डमा रामकृष्ण ढकाल र निशा देशार विजयी भएका छन् । ईमेज गु्रप अफ् कम्पनीज्ले प्रदान गर्दै आएको ईमेज अवार्डको तेह्रौं संस्करणको सर्वोत्कृष्ठ पुरुष गायनमा पहाडको चुकचुके गीतबाट ढकाल विजयी भएका हुन् । त्यसैगरी महिलातर्फ देसारले तिम्रो मेरो सम्बन्धको चर्चाबाट उपाधि जितेकी हुन् ।
 ईमेज अवार्डमा भएका सर्वोत्कृष्ठ २० अवार्डमध्ये पप पुरुषतर्फ दिपेशकिशोर भट्टराईले तिम्रो.....बाट र महिलातर्फ श्रेया सोताङ्गले नजिकबाट भन्ने गीतबाट उपाधि जितिन् । सर्वोत्कृष्ठ म्युजिक भिडियोको उपाधि छाएछ बसन्तमा भन्ने गीतबाट बसन्त चौधरी विजयी भए । त्यसैगरी सर्वोत्कृष्ठ संगीतबाट छाएछ बसन्तबाटै न्यू बज्राचार्य, राष्ट्रिय भावनाले ओतप्रोत गीत श्रवण मुकारुङ्ग र शान्तिराम राईको बनाउँ संविधान, सर्वोत्कृष्ठ लोकगीत गणेश न्यौपाने, बलराम समाल र जुना प्रसाईंको ढाका टोपी सिरैमा, सर्वोत्कृष्ठ लोकदोहोरी एउटा आत्मा छ बाट पशुपति शर्मा र विष्णु माझी विजयी भएका छन् ।

गजल प्रतिभा पुरस्कारवाट अथक पुरस्कृत

पोखरा ७, असोज

      गजल संन्ध्या पोखराले हरेक वर्ष मोतीजयन्तीको अवसरमा प्रदान गर्दै आएको गजल प्रतिभा पुरस्कार– २०६८ बाट स्याङ्जाका गजलकार कमल पौडेल ‘अथक’ पुरस्कृत भएका छन् । विगत लामो समयदेखि पोखरामा पत्रकारिता सँगै साहित्य सिर्जनामा लागेका अथकका गजेको भोटो र प्रेमको मधुमास नामक दुई गजलसङ्ग्रहका साथै गीत, हाईकु, खण्डकाव्यलगायतका झण्डै एक दर्जन पुस्तक प्रकाशित छन् ।
      सन्ध्याले शनिबार पोखरामा एक विशेष समारोहको आयोजना गरी गजलकार अथकलाई दोसल्ला ओढाई नगद रु २ हजार २ सय एक र सम्मान पत्रले सम्मान गरेको हो । कार्यक्रममा बोल्दै वरिष्ठ सहित्यकार सरुभक्तले पत्रकारिता र साहित्यमा निरन्तर लागेका अथकको सम्मानले सिङ्गो साहित्य जगत नै सम्मानित भएको बताए । उनले अथकले सिर्जना गरेका साहित्यको आफुले नजिकैबाट अध्ययन गरेको र उनका कृतिहरु समाजमा पृथक र पठनीय भएको जानकारी गराए ।

राष्ट्रिय विभूति युवाकवि मोतीराम भट्टको १४६ औँ जन्मजयन्ती

              राष्ट्रिय विभूति युवाकवि मोतीराम भट्टको १४६ औँ जन्मजयन्ती देशभर विभिन्न साहित्यिक कार्यक्रमको आयोजना गरी मनाइँदैछ । वि.सं.१९२३ साल भाद्र कृष्ण कुशे औँसीका दिन जन्मेर वि.सं.१९५३ साल भाद्र कृष्ण कुशे औँसीकै दिन ३० वर्षको उमेरमा परलोक भएका मोतीराम भट्टले नेपाली साहित्यको उत्थानका लागी महत्वपुर्ण योगदान पु¥याएका थिए । नेपाली साहित्यको शृङ्गार रसलाई योगदान दिएका युवाकवि मोतीराम भट्टले आदिकवि भानुभक्तको जीवनी पहिलोपटक प्रकाशनमा ल्याउनुका साथै नेपालमा छापाखानासमेत भित्र्याएका थिए । मोती जयन्तीको अबसरमा आज देशभर विभिन्न साहित्यिक कार्यक्रमहरु भएका छन् ।

जापानबाट शिरीषको फूल

काठमाडौ, भाद्र ९ - जापानी चलचित्रकर्मी तथा निर्देशक डा. तोसिआकी इतोह यति बेला नेपालमा छन्, पारिजातको चर्चित कृति 'शिरीषको फूल' माथि बनेको फिल्मको फाइनल टचका लागि । आधा दर्जन जापानी फिल्म र टेली सिरियल बनाएका उनी हालैको मध्याह्न भैंसेपाटीस्थित गणेश फिल्म स्टुडियोमा भेटिए । 'यस पटक डबिङ र म्युजिक सकाएर फर्किन्छु,' केही सञ्चारकर्मी र चलचित्रकर्मीमाझ सुझाव बटुल्ने गरी फिल्म देखाउन आयोजित समारोहमा उनले भने, 'जापानमा कलर करेक्सन सकाएपछि डिसेम्बरमा फेरि आउँछु ।'

'शिरीषको फूल' आउँदो डिसेम्बरभित्र पि्रमियर गर्ने सोच रहेको तोसिआकीले बताए । उनको यो दोस्रो नेपाली फिल्म हो । यसअघि उनले चलचित्र विकास बोर्डबाट अवार्डेड लघु फिल्म 'कठपुतली' निर्देशन गरेका थिए । 'शिरीषको फूल' मा आधारित यो फिल्मलाई उपन्यासकारको मर्म आत्मसात् गर्दै निर्माण गरिएको उनले दाबी गरे ।

झमककुमारीलाई मदन र दुर्गालाल श्रेष्ठलाई जगदम्बा श्री पुरस्कार

४ भदौ, -  मदन पुरस्कार २०६७ साहित्यकार झमककुमारी घिमिरेलाई प्रदान गरिने भएको छ ।
          मदन पुरस्कार गुठीले ’जीवन काँडा कि फूल’ नामक आत्मकथात्मक कृतिका लागि झमककुमारीलाई २०६७ सालको मदन पुरस्कार प्रदान गर्ने निर्णय गरेको हो । पुरस्कारको राशी २ लाख रुपैया रहेको छ । यसैगरी जगदम्बा श्री पुरस्कार कवि तथा गीतकार दुर्गालाल श्रेष्ठलाई प्रदान गरिने मदन पुरस्कार गुठीले जनाएको छ । वि.सं.१९९२ साउन एकादशीका दिन न्हैकन्तलाटोल,काठमाडौमा जन्मेका श्रेष्ठ  नेपालभाषा गीति कविता विधामा सुपरिचित एवं जनपि्रय व्यक्तित्व हुन् ।  आनी छोइड. डोल्माको स्वर न्हु बज्रचार्यको संगीत रहेको ‘फूलको आँखामा फूलै संसार, काँडाको आँखामा काँडै संसार’ भन्ने चर्चित गीतको  रचनाकार श्रेष्ठलाइ प्रदान गरिने पुरस्कारको राशी पनि २ लाख रुपैयाँ नै छ ।
               झमककुमारी घिमिरेको जन्म सन् १९८० मा कचिडे, धनकुटामा भएको हो । उनी प्रतिभावान नेपाली महिला स्रष्टा हुन। प्रतिमष्तिस्क रोगद्वारा पीडित छिन्। जन्मदेखि नै हात गोडा नचल्ने, उभिन, हिँड्न, बोल्न नसक्ने उनी सुन्न र बुझ्नचाहिँ सक्छिन। दुवै खुट्टाका ३ औंला मात्र चल्ने उनले त्यही ३ औंलाको सहयोगले धेरै रचना प्रकाशित गरिसकेकी छिन् ।

केहि उखान-टुक्काहरु

लोकजीवनमा चलिआएका सारपूर्ण कथन वा लोकोक्तिलाई उखान-टुक्का भनिन्छ जसले विशेष अर्थ वा सन्देश दिन्छ। नेपाली समाजमा प्रचलित केहि उखान-टुक्काहरु:

-अकवरी सुनलाई कसी लाउनु पर्दैन

-अगुल्टोले हानेको कुकुर बिजुली चम्कँदा तर्सन्छ

-अचानाको चोट खुकुरीले जान्दैन
-आफ्नो आङको भैंसि नदेख्ने, अर्काको आङको जुम्रा पनि देख्ने    
-आफू ताक्छु मुढो, बञ्चरो ताक्छ घुँडो    
-आकाशको फल आँखातरी मर्
-आफू नमरी स्वर्ग देखिन्न    
-आलु खाएर पेडाको धाक    
-आफ्नो दिउँ त मै मरिजाउँ, अर्काको पाए तीनमाना खाउँ
-आफू भलो त जगतै भलो    
-इन्द्रको अगाडी स्वर्गको वयान
-ईख नभएको मान्छे, बीख नभएको सर्प
-ओरालो लागेको मृगलाई बाच्छाले खेद्छ
-काग कराउँदैछ पीना सुक्दैछ
-काला अक्षर भैंसी बराबर
-कुकुरको पुच्छर बाह्र बर्ष ढुङ्रोमा हाले पनि बाङ्गाको बाङ्गै
-कुरो र कुलो जता लग्यो त्यतै जान्छ
-कौवालाई बेल पाक्यो हर्ष न विस्मात्
-काम गर्ने कालु मकै खाने भालु
-खाई न पाई छालाको टोपी लाई

नेपालका कविलेखकहरुको उपाधि

१ आदिकवि – भानुभक्त आचाार्य
२ कविशिरोमणि – लेखनाथ पौडेल
३ आधुनिक कवि – गोपालप्रसाद रिमाल
४ महाकवि – लक्ष्मी प्रसाद देवकोटा
५ नाट्य सम्राट – बालकृष्ण सम
६ शृगारिक कवि – मोतिराम भट्ट
७ युवाकवि – मोतिराम भट्ट
८ आशुकवि – शम्भुप्रसाद ढुङ्गेल
९ वाद्यशिरोमणि – उस्ताद गणेशलाल
१० पण्डितराज – सोमनाथ सिक्देल
११ विद्दतशिरोमणि – हेमराज पण्डित÷सोमनाथ सिक्देल

पुस्तक परिचय १

देशको अभिभारा
(पद्य र गद्य कविताको सँगालो)
कविः हेमराज पाहारी
प्रकाशकः कविता क्लब, पोखरा २०६१
पृष्ठः १०७, मूल्यः रु.१००

कृति  ;अदृश्यका प्रतिबिम्बहरु
कविता संग्रह
स्रष्टा  ;महेन्द्र राई अदृश्य
प्रकाशक ; हलेशी मासिक
मुल्य ;कतारी ७ रियल
मूल्य ने रु ; ५०

प्रतिलीप अधिकार संरक्षणको आवश्यक्ता

फागुन १ ः प्रतिलीप अधिकार संरक्षणको आवश्यक्ता, कानुन कार्यान्वयनको अवस्था र सरोकारवालाहरुको दायित्व विषयक क्षेत्रीय गोष्ठि आज नेपालगञ्जमा आयोजना गरिएको छ । कारकादो स्थित होटल किचन हटमा भएको  गोष्ठिमा साहित्य, कला, गीत–संगीत, सूचना प्रविधी, फिल्म र मल्टिमिडीया, प्रशारण संस्था लगायतका प्रतिनीधिहरुको सहभागीता रहेको थियो ।

                    नेपाल प्रतिलिपी अधिकार रजिष्टारको कार्यालयको आयोजनामा भएको कार्यक्रममा कानुन विद कासिराज दाहालले प्रस्तुत गर्नु भएको कार्यपत्र माथि वाँके ट्रफिक प्रमुख महेस विक्रम शाह, सस्कृति मन्त्रालयका सचिव मोदराज डोटेल,जिल्ला वार एसोसियसनका विश्वजित तिवारि ,मध्यपश्चिम श्रष्टा समाजका श्रृजन लम्साल, साहित्यकार किरण आचार्य, कासिराज दाहाल लगाएको सहाभागिता थियो ।

सीआरबीटीबाट प्राप्त रकम असहायलाई

माघ १३, नेपालगंज :  गायक कन्हैया सिहंले आफ्नो गिती एल्बम ‘आलाप’को सीआरबीटीबाट प्राप्त रकम मध्य असहाय तथा द्वन्द्वपीडित बालबालिकालाई १० हजार रुपैंया सहयोग गर्नु भएको छ । बागेश्वरी अशल शासन क्लब ( वास ) र अन्तराल नेपालगञ्जको संयुक्त आयोजनामा हिजो नेपालगञ्जमा गरिएको सांगितिक भेटघाट कार्यक्रममा गायक सिंहले बालवालिकाको संरक्षण गरिरहेको संस्था समाज विकास तथा प्रवद्र्धन केन्द्रलाई उक्त रकम सहयोग गर्नुभएको हो ।

नेपालगञ्ज– ३ घरबारी टोल निवासी गायक सिंहले आफ्नो स्वर्गीय आमा टिकामाई परियार र स्वर्गीय पिता गोपाल सिंह परियारको स्मृतिमा उक्त रकम सहयोग गर्नु भएको हो ।

सुबिसुधाको ‘फ्रन्टपेज’ बजारमा

पत्रकारिता र साहित्यिक सिर्जनामा तल्लीन सुबिसुधा आचार्यको ‘फ्रन्टपेज’ कथासङ्ग्रह हालसालै बजारमा आएको छ । गीत, गजल, कविता, उपन्यास, कथा आदि विधामा सशक्त रूपमा कलम चलाउँदै आएकी आचार्यको यसभन्दा अगाडि ‘अग्नियुद्घ’ र ‘रहस्यमय भोगाइ’ कथासङ्ग्रह लगायत अन्य विधाका सातवटा पुस्तकहरू समेत प्रकाशित भैसकेका छन् ।
‘फ्रन्टपेज’ कथासङ्ग्रहका बहुसङ्ख्यक कथाले नारी स्वर, नारी चेतना, नारी स्वायत्तता र स्वालम्बनका अवधारणा समेटेका छन् ।

दशैं

    दशैंलाई बडा दशैं, दशहरा, दश्या, नव रात्री ,विजया दशमी, आयुध-पूजा आदि नामले जानिन्छ। यो नेपाली  हिन्दू धर्माओलम्बि हरुको सबै भन्दा ठुलो र प्रमुख चाड हो । आश्विन (असोज) महिनाको शुक्ल पक्षको दशमी तिथिको दिन यस पर्वको प्रमुख दिन हो । बताइन्छ कि भगवान रामले यसै दिन रावणको वध गरेकाथिए। यसलाई असत्यमाथि सत्यको विजयको रूपमा मनाइन्छ। यसकारण यस दशमीलाई विजयादशमीको नामले जानिन्छ। दशैं वर्षका तीन अत्यन्त शुभ तिथिहरुमा एउटा हो अरु दुइवटा हुन् चैत्र (चैत)को शुक्ल प्रतिपदा तिथि (चैते दशैं) एवं कार्तिक शुक्लको प्रतिपदा तिथि (तिहार) । यी दिनहरुमा हिन्दूहरु नयाँ कार्य शुरु गर्दछन्, शस्त्रको पूजा  गर्दछन्। प्राचीन कालमा राजाहरु यस दिन विजयको प्रार्थना गरेर रण-यात्राको लागि प्रस्थान गर्दथे भन्ने किम्बदन्ती छ । यस पर्वमा ठाउँ-ठाउँमा मेलाहरु लाग्थे । अहिले पनि नेपालको तराइ क्षेत्रहरुमा र भारतमा रामलीलाको आयोजन हुन्छ । रावणको विशाल पुतला बनाएर जलाइने गरिन्छ । विजयदशमी भगवान रामको विजयको रूपमा मनाइयोस् अथवा दुर्गा पूजाको रूपमा, दुवैमा रूपमा यो शक्ति-पूजाको पर्व हो, शस्त्र पूजनको तिथि हो । हर्ष एवं उल्लास तथा विजयको पर्व हो। हिन्दू संस्कृति  वीरताको पूजक अनि शौर्यको उपासक हो । व्यक्ति र समाजको रगतमा वीरता प्रकट होस् भन्ने ध्येयले दशैंको उत्सव (पर्व) शुरु भएको हो । दशैं पर्वले दश प्रकारका पापहरु- काम, क्रोध, लोभ, मोह मद, मत्सर, अहंकार, आलस्य, हिंसा र चोरी त्याग्ने(छोड्ने) प्रेरणा दिन्छ । हामी सबैलाई यस पर्बले सद्बुद्दी प्रदान गरोस । माता दुर्गाले हामी सबैको रक्षा गरुन ।

'या देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः'

शुभ विजया दशमीको उपलक्ष्यमा सहयात्री साथीहरु, ब्लगर साथीहरु लगाएत यस ब्लगका पाठक र सम्पूर्ण नेपालीमा हार्दिक मंगलमय शुभकामना व्यक्त गर्दछौ ।

साहित्यबाटिक परिवार

हाइकु (जानकारी)

               कम शब्दमा नै धेरै भाव प्रकट गर्ने प्रमुख विशेषता बोकेको हाइकु जापानी शैलिको कविता हो । सातौं–आठौं शताव्दी तिरको हाइकाइ श्रृङ्खलाको बिकसित रुप हो हाइकु । तत्कालीन हाइकाइ श्रृङ्खलाका शुरुका तिन हरफ मात्र जस्लाई होक्कु भनिन्छ, आज हाइकु रुपमा उदाएको छ । हाइकु पूर्ण रुपमा शास्त्रिय संरचनामा बाँधिएको हुन्छ । पहिलो हरफमा पाँच अक्षर, दोस्रो हरफमा सात अक्षर र तेस्रो हरफमा पाँच अक्षर गरी सत्र अक्षरको हुन्छ हाइकु । तर शास्त्रिय संरचना मात्र पनि पर्याप्त छैन । कलात्मक ढंगबाट प्राकृतिक किगोको प्रयोग गर्नुपर्छ हाइकुमा । हाइकु ओजिलो र बोझिलो हुनुपर्छ । ५–७–५ को संरचना भित्र शब्दजाल बुन्दैमा त्यसलाई हाइकुको कोटिमा राख्न सकिदैन । यो हाइकुको कठिन मान्यता हो र शास्त्रिय चरित्र पनि ।

गाउँ खाने कथा

नेपाली विकिपीडिया  का अनुसार

गाउँ खाने कथा नेपाली जनजीभ्रोमा चलि आएको ज्ञानगुन सम्बन्धी रमाइलो खेल (fun game) हो। यो सुन्दाखेरी लय मिल्ने खालको हुन्छ। गाउँ खाने कथाको जवाफ दिन नसक्नेले सोध्नेलाई गाउँ दिनुपर्छ। त्यो गाउँको राम्रो कुरा आफ्नो र नराम्रो कुरा कथा भन्नेको भाग लगाएपछि सोध्ने मानिसले प्रश्नको उत्तर दिने प्रचलन रहेको छ।

  

केही प्रचलित गाउँ खाने कथाहरू

• अकासको आगो पतालको पानी मुख बाट ताने नाक बाट जाने = हुक्का तानेको।
• अजङ्गे बाबु, बझाङे छोरो, कालो नाती सेतो पनाति = कटुसको फल।
• आमा छाद्छे, छोरी खान्छे-गाग्रीबाट लोटामा पानी सारेको।
• आमाको रगतमा छोरी पकाइ खान्छु के हो? =तोरीको तेलमा तोरीकै साग पकाएको
• एक खुट्टे धामी थरथरी कामी-जूको।

गजल एक संक्षिप्त परिचय

आयुष  “सम्मोहन”

गजल एक संक्षिप्त परिचय

                                 उर्दु भाषामा अत्यन्त विकसित , लोकप्रिय र चर्चित भए पनि गजलको जननी भने अरबी भाषा हो र यसको उद्गम भुमी अरब । विस्तारै विस्तारै यो विधाको प्रभाव फारसी , उर्दु, हिन्दी हँुदै नेपाली र अन्य भाषामा विकसित हुदै गएको धेरै सोधकर्ताहरुको एक मत रहेको पाइन्छ । गजलले लगभग आठ नौ सय वर्षे इतिहाँस बोकेको देखिन्छ । यस्तै नेपाली गजल परम्पराको इतिहाँसले सय वर्ष पार गरिसकेको छ । मोतीराम भट्टले गजललाई नेपाल प्रवेश गराएको विश्लेशकहरु बताउछन् । मोतीराम भट्टकालिन समयमा हिन्दीबाट नेपाल प्रवेश गरेको गजल त्यस समयमा मोतीमण्डलीका सदस्यहरु भीमनिधि तिवारी, शम्भुप्रसाद ढुङ्गेल हुँदै उपेन्द्रबहादुर जिगरसम्म आईपुगेर वि.सं. २००७ को दशकबाट चिरकालिन सुषुप्त अवस्थामा रह्यो । वि.सं. २०३५ को दशकको अन्त्य तिर देखि ज्ञानुवाकर पौडेलको माध्यमबाट गजलले पुर्नजागृत हुने अवसर प्राप्त ग¥यो । यस पछिका मनु ब्राजाकी, ललिजन रावल, रवि प्राञ्जल, बुँद राना आदीले गजल विधालाई उल्लेख्य उचाईमा पु¥याउन ठुलो योगदान दिएको पाइन्छ ।